Giermek
Jako giermek czyścisz zbroję, oporządzasz konie i nosisz kopię swojego pana – a przy okazji, w pocie i siniakach, uczysz się, jak samemu zostać rycerzem.
Od pazia do giermka
Chłopiec ze szlachetnego rodu przeznaczony do rycerskiego rzemiosła trafiał często około siódmego roku życia na dwór możnego pana. Jako paź uczył się tam ogłady, jazdy konnej i zasad życia dworskiego. W wieku kilkunastu lat zostawał giermkiem – w łacińskich źródłach zwanym scutifer, czyli „noszący tarczę” – i był przydzielany konkretnemu rycerzowi. Taki układ był po części terminem, po części inwestycją w znajomości: służba u wpływowego pana otwierała drogę do korzystnego małżeństwa i przyszłych łask. Ojciec, oddając syna na cudzy dwór, liczył, że ten nabierze tam ogłady, której w domu trudno było nauczyć.
Dzień pracy giermka
Obowiązki były praktyczne i nie miały końca. Giermek doglądał koni pana, czyścił i naprawiał kolczugę i zbroję płytową – kolczugi szorowano piaskiem, by nie rdzewiały – pomagał rycerzowi się uzbroić, co przy pełnej zbroi wymagało wprawnej pomocy, usługiwał przy stole i nosił wiadomości. W przerwach ćwiczył: szarże na kopijnika-manekina, szermierkę, zapasy, polowania i biegi w pancerzu.
Na wojnie giermkowie jechali u boku rycerzy, trzymali zapasowe konie i broń, wynosili rannych panów z pola bitwy i nierzadko sami walczyli. Ryzyko było prawdziwe – wielu ginęło lub trafiało do niewoli.
Pasowanie – albo i nie
Większość giermków liczyła na pasowanie na rycerza około dwudziestego pierwszego roku życia – czasem na polu bitwy, częściej w uroczystości, która mogła obejmować nocne czuwanie na modlitwie, rytualną kąpiel i przypasanie miecza oraz ostróg. Rycerstwo stało się jednak tak kosztowne, że w XIII i XIV wieku wielu dobrze urodzonych mężczyzn pozostawało giermkami do końca życia, co samo w sobie było szanowaną pozycją. W Polsce młodzi szlachcice uczyli się wojennego fachu także w pocztach możnowładców, a później w chorągwiach.
