Minstrel

Wiele odmian artysty

Słowo „minstrel” obejmowało szeroki krąg wykonawców. Niektórzy byli stałymi muzykami dworskimi zatrudnianymi przez królów, możnych i miasta – z pensją i strojem w barwach pana. Inni wędrowali od jarmarku do jarmarku, od wesela do uczty. Żongler, czyli kuglarz, potrafił śpiewać, grać, żonglować, fikać koziołki i deklamować, a trubadurzy z południowej Francji, działający od końca XI do XIII wieku, byli poetami-kompozytorami – niekiedy wysokiego rodu – którzy tworzyli pieśni o miłości dworskiej, wykonywane często przez żonglerów. W Polsce podobną rolę odgrywali wędrowni igrcy i rybałci.

Instrumenty i repertuar

Minstrele grali na fideli, harfie, lutni, cytolu, psałterionie, dudach, szałamai, piszczałce z bębenkiem i lirze korbowej. Wykonywali epickie opowieści o bohaterach, takich jak Roland, pieśni miłosne, muzykę do tańca, satyry i wierszowane nowiny. Większość muzyki przekazywano z pamięci, więc zapisano tylko niewielką część tego, co grali.

Polskie dwory też utrzymywały muzyków, a najstarszą zachowaną polską pieśnią religijną jest Bogurodzica, którą według Jana Długosza rycerstwo śpiewało przed bitwą pod Grunwaldem w 1410 roku.

Życie na gościńcu

To był niepewny los. Dochód zależał od hojności mecenasów – monet, szat czy konia w podarunku – a Kościół patrzył na wędrownych artystów nieufnie, jako na zagrożenie dla obyczajów. W niektórych miastach minstrele zakładali cechy, by chronić swoją pracę i pozycję; w Paryżu bractwo minstreli powstało w 1321 roku. Starość bez mecenasa mogła oznaczać nędzę, dlatego szczęśliwcy starali się o stałe miejsce na dworze wielkiego pana. W drodze czyhały na nich te same niebezpieczeństwa co na innych podróżnych: niepogoda, zbójcy i choroby, a w niektórych miastach wędrownych grajków traktowano jak włóczęgów i przepędzano za bramy. Mimo to to właśnie oni roznosili po Europie melodie, opowieści i mody – od Prowansji po dwory Europy Środkowej.