Niedźwiedź jaskiniowy
Jako niedźwiedź jaskiniowy byłbyś ogromnym, okrągłogłowym niedźwiedziem, który przesypiał długie lodowcowe zimy w ciemności – i, co zaskakujące, jadł głównie rośliny.
Duży i z wysokim czołem
Ursus spelaeus żył w Europie mniej więcej od 300 000 do około 25 000 lat temu. Samce były znacznie większe od samic i mogły ważyć szacunkowo 400–500 kg lub więcej. Czaszka byłaby wysoko wysklepiona, ze stromym czołem, a zęby szerokie i płaskie – lepsze do rozcierania roślin niż do cięcia mięsa. Przednie łapy były potężne, ale zwinnością ustępowałbyś dzisiejszemu niedźwiedziowi brunatnemu.
Młode rodziły się w jaskiniach zimą, były malutkie i przez wiele miesięcy zależały od matek. Po wyjściu na zewnątrz musiały szybko nabrać sił przed kolejną zimą.
Rośliny i długi sen
Badania izotopowe kości i analiza starcia zębów wskazują, że większość niedźwiedzi jaskiniowych żywiła się głównie roślinami: trawami, ziołami, korzeniami i jagodami, choć w niektórych populacjach udział pokarmu zwierzęcego mógł być większy. Latem i jesienią gromadziłbyś tłuszcz, a na zimę chował się w głąb jaskini, gdzie samice czasem rodziły młode.
Jaskinie nie zawsze były bezpieczne. Wiele osobników ginęło podczas snu zimowego, zwłaszcza bardzo młode i bardzo stare – stąd w niektórych jaskiniach szczątki tysięcy niedźwiedzi. Słynne przykłady to Drachenhöhle w Austrii oraz jaskinie w Rumunii i Słowenii. W Polsce kości niedźwiedzi jaskiniowych znane są m.in. z Jaskini Niedźwiedziej w Sudetach, która od nich wzięła nazwę.
Dlaczego zniknęły
Niedźwiedzie jaskiniowe wymarły około 25 000 lat temu, jeszcze przed najzimniejszą fazą ostatniego zlodowacenia. Kopalne DNA sugeruje, że ich liczebność spadała od dawna. Możliwe przyczyny to ochładzanie klimatu, które ograniczało pokarm roślinny, oraz konkurencja z ludźmi, którzy również korzystali z jaskiń. Czaszki znajdowane w jaskiniach w pozornym porządku opisywano niekiedy jako ślad kultu, ale większość badaczy uważa, że lepiej tłumaczą to procesy naturalne.
