Medyk

Jak kosmos zmienia ciało

Nieważkość wpływa niemal na każdy układ. Bez regularnego obciążenia astronauci mogą tracić około 1–1,5 procent masy kostnej miesięcznie w kościach, które na Ziemi dźwigają ciężar ciała, a mięśnie słabną, jeśli nie ćwiczy się około dwóch godzin dziennie. Płyny przemieszczają się ku głowie, a u wielu uczestników długich misji pojawiają się zmiany wzroku związane z obrzękiem w tylnej części oka – NASA nazywa ten zespół SANS.

Promieniowanie jest wyższe niż na Ziemi, co zwiększa długofalowe ryzyko nowotworów. Badanie bliźniąt NASA, porównujące Scotta Kelly’ego po prawie roku na ISS z jego jednojajowym bratem Markiem na Ziemi, wykazało wiele zmian w ekspresji genów i układzie odpornościowym; większość z nich ustąpiła po lądowaniu.

Medycyna z ograniczonymi narzędziami

Na ISS zwykle nie ma lekarza na pełen etat – jeden lub dwóch astronautów przechodzi szkolenie jako oficerowie medyczni i współpracuje z lekarzami lotów na Ziemi. Apteczka zawiera leki, ultrasonograf, defibrylator i materiały stomatologiczne. Poważny nagły wypadek oznaczałby ewakuację na Ziemię, która z ISS trwa kilka godzin. W przypadku opisanym w 2020 roku u astronauty na orbicie wykryto ultrasonografem zakrzep w żyle szyjnej i leczono go lekami przeciwzakrzepowymi pod zdalnym nadzorem lekarzy z Ziemi.

Problemy mają nawet leki: niektóre szybciej się rozkładają w kosmosie, a organizm może je inaczej przetwarzać.

Gabinet przyszłości (spekulacja)

Na większej stacji albo statku lecącym na Marsa, skąd powrót na Ziemię jest niemożliwy, medyk musiałby sam poradzić sobie z zabiegami chirurgicznymi, złamaniami, infekcjami i kryzysami psychicznymi. Bada się roboty chirurgiczne, wsparcie diagnostyczne AI i wytwarzanie leków oraz materiałów na żądanie. Chirurgia byłaby trudna: w nieważkości krew nie spływa, tylko tworzy unoszące się krople, więc rany wymagałyby szczelnych osłon. Głównym narzędziem medyka pozostałaby profilaktyka – ćwiczenia, dieta i badania.