Żołnierz
Jako żołnierz piechoty najwięcej czasu spędzasz na kopaniu, dźwiganiu, czekaniu i próbach utrzymania suchych stóp – przerywanych chwilami czystego przerażenia.
Życie w okopach
Obraz piechura XX wieku ukształtowała I wojna światowa. Na froncie zachodnim od końca 1914 do 1918 roku armie stały naprzeciw siebie, oddzielone ziemią niczyją, w systemach okopów ciągnących się od kanału La Manche po Szwajcarię. Żołnierze rotowali między linią frontu, okopami wsparcia i odwodem, w pierwszej linii spędzając zwykle po kilka dni. Codzienność to warty, naprawa przedpiersi, nocne noszenie zaopatrzenia, szczury, wszy i błoto. Stanie w zimnej wodzie wywoływało „stopę okopową”, która mogła skończyć się amputacją.
Większość ran zadawała artyleria. Karabiny maszynowe, zasieki i ogień dział czyniły z ataku przez otwarty teren rzeź: pierwszego dnia bitwy nad Sommą, 1 lipca 1916 roku, armia brytyjska straciła około 57 tysięcy ludzi, w tym około 19 tysięcy zabitych. Gaz bojowy, po raz pierwszy użyty na dużą skalę pod Ypres w 1915 roku, dodał nowy rodzaj grozy. Na froncie wschodnim, także na ziemiach polskich, wojna była bardziej ruchoma, ale nie mniej krwawa.
Inna wojna: 1939–1945
II wojna światowa była bardziej manewrowa – z czołgami, lotnictwem i transportem samochodowym – ale to piechota wciąż walczyła i ginęła najczęściej. Żołnierze pokonywali pieszo ogromne odległości, walczyli w miastach, lasach i górach, cierpieli z braku żywności i zimowej odzieży. Stres bojowy był powszechny.
Polscy żołnierze walczyli od pierwszego dnia, 1 września 1939 roku, a potem na wielu frontach: w Norwegii, Francji, Afryce Północnej, we Włoszech – w tym pod Monte Cassino w maju 1944 roku – w Normandii, a także w armii polskiej utworzonej w ZSRR.
Zwykły żołnierz
Większość stanowili poborowi – młodzi mężczyźni zabrani z pól, fabryk i biur, przeszkoleni w ciągu tygodni lub miesięcy. Listy z domu, paczki, karty i przyjaźnie w oddziale pozwalały przetrwać. Wielu ocalałych nosiło rany fizyczne i psychiczne do końca życia.
