Punk

Trzy akordy i postawa

Punk narodził się w połowie lat siedemdziesiątych za sprawą takich zespołów jak Ramones w Nowym Jorku oraz Sex Pistols i The Clash w Londynie. Był buntem przeciw wypolerowanemu rockowi stadionowemu i społecznemu marazmowi, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii w czasach kryzysu i wysokiego bezrobocia wśród młodzieży. Muzyka była szybka, krótka i surowa. Etos brzmiał: zrób to sam. Każdy mógł założyć zespół, nagrać się tanio, założyć niezależną wytwórnię albo napisać i skserować fanzin. Moda – podarte ubrania, agrafki, skórzane kurtki, irokezy i jaskrawo farbowane włosy – miała szokować. Punk szybko rozpadł się na nurty: od hardcore’u po bardziej artystyczny post-punk.

Punk za żelazną kurtyną

Punk dotarł do Polski pod koniec lat siedemdziesiątych, a w latach osiemdziesiątych stał się ważnym ruchem młodzieżowym. Dezerter, Siekiera, Brygada Kryzys, KSU czy Armia śpiewali o szarych blokowiskach, konformizmie, militaryzmie i cenzurze, często w zawoalowanych tekstach, by przemknąć się przez urząd kontroli publikacji. Festiwal w Jarocinie, organizowany od 1980 roku, stał się największym festiwalem rockowym w bloku wschodnim, przyciągając dziesiątki tysięcy fanów. Władze tolerowały go po części jako wentyl bezpieczeństwa, a Służba Bezpieczeństwa obserwowała scenę i werbowała w niej informatorów. Fani z całego kraju koczowali w miasteczku przez kilka dni, a dla wielu młodych był to jedyny moment w roku, gdy czuli się naprawdę wolni.

Życie na scenie

Codzienność punka to próby w piwnicach i domach kultury, wymiana kaset, autostop na koncerty, legitymowanie przez milicję i wrogość przechodniów. Polscy punkowie często sami robili znaczki i ubrania, bo w sklepach nie było nic do kupienia. Wielu angażowało się też w ruchy pacyfistyczne i ekologiczne, jak Wolność i Pokój pod koniec lat osiemdziesiątych. Etos DIY przetrwał w niezależnej muzyce, wydawnictwach i aktywizmie długo po pierwszym wybuchu punka.