Repenomam
Jako repenomam odwróciłbyś typową opowieść o mezozoiku: jesteś ssakiem, a dinozaury bywają w twoim jadłospisie.
Ssak, z którym trzeba się liczyć
Repenomam żył ok. 125 mln lat temu we wczesnokredowych lasach i nad jeziorami północno-wschodnich Chin; zachował się w tych samych warstwach formacji Yixian co konfucjuszornis. Należał do gobikonodontów – wymarłej gałęzi wczesnych ssaków, niespokrewnionej bezpośrednio z żadną dzisiejszą grupą. Większy gatunek, R. giganticus, mierzył ok. metra razem z ogonem i ważył według szacunków 12–14 kg, czyli tyle co borsuk – jak na mezozoicznego ssaka to olbrzym, bo większość ówczesnych ssaków miała rozmiary ryjówki lub myszy. Mniejszy gatunek, R. robustus, był mniej więcej wielkości dydelfa wirginijskiego. Miał ostre zęby i krępą budowę z krótkimi nogami jak u borsuka, więc zapewne nie ścigał ofiar na duże odległości.
Dinozaur w żołądku
W 2005 r. Yaoming Hu i współpracownicy opisali okaz R. robustus, który w okolicy żołądka miał kości młodego psitakozaura – małego, roślinożernego dinozaura. Kości były rozdrobnione, co wskazuje, że młode zostało rozszarpane i połknięte w kawałkach. To pierwszy bezpośredni dowód, że ssak żywił się dinozaurem, choć nie wiadomo, czy ofiara została upolowana, czy była padliną. Było to spore zaskoczenie: według dawnych podręczników wszystkie ssaki mezozoiku były malutkimi owadożercami uciekającymi przed dinozaurami.
Walka zatrzymana w kamieniu
W 2023 r. opisano z tych samych skał jeszcze bardziej spektakularną skamieniałość: repenomama zwartego w walce z psitakozaurem, z zębami wbitymi w żebra dinozaura. Oba zwierzęta zostały najwyraźniej zasypane przez wulkaniczną lawinę błotną w trakcie starcia. Dinozaur był większy, co sugeruje, że repenomam potrafił atakować zdobycz przewyższającą go rozmiarami. W tym życiu byłbyś więc krępym, krótkonogim drapieżnikiem o silnych szczękach – zapewne niezbyt szybkim, ale za to zuchwałym. Zagrożenie stanowiłyby większe teropody z tych samych lasów i, jak pokazują te skamieniałości, wulkany.
