Deinonych
Jako deinonych byłbyś zwierzęciem, które przekonało naukowców, że dinozaury były ruchliwe i podobne do ptaków. A kilkadziesiąt lat później – prawdziwym pierwowzorem raptorów z Parku Jurajskiego.
Montana we wczesnej kredzie
Żyjesz mniej więcej 115–108 milionów lat temu na ciepłych, podmokłych równinach zachodniej Ameryki Północnej – w skałach znanych dziś jako formacja Cloverly w Montanie i Wyomingu. Wzdłuż meandrujących rzek rosną lasy drzew iglastych i paproci, a najpospolitszym dużym roślinożercą jest tenontozaur, długoogoniasty ornitopod kilkakrotnie cięższy od ciebie.
Masz około 3–3,4 metra długości, ważysz szacunkowo 60–100 kilogramów, masz długie chwytne ręce, pióra, usztywniony ogon do utrzymania równowagi i na każdej stopie sierpowaty pazur długości około 12 centymetrów. Deinonych należy do dromeozaurów, tej samej rodziny co welociraptor, ale był od niego mniej więcej dwa razy dłuższy.
Wataha czy tłum przy padlinie?
Kilka szkieletów deinonycha znaleziono obok szczątków tenontozaura, co zrodziło klasyczny obraz zgranej, wilczej watahy. Dziś wielu badaczy uważa, że bardziej przypomina to warany z Komodo czy krokodyle: luźną grupę osobników żerujących przy tej samej ofierze, które potrafią się też nawzajem pokaleczyć, a nawet zjeść. Analizy chemiczne zębów sugerują, że młode i dorosłe jadły co innego – to słabo pasuje do rodzinnych watah. Spór trwa.
Proporcje nóg i kształt pazurów wskazują, że deinonych wskakiwał na ofiarę i przygważdżał ją, łapiąc równowagę machaniem rękami.
Skamieniałość, która zmieniła obraz dinozaurów
Opisując deinonycha w 1969 roku, John Ostrom dowodził, że tak zwinny, ptakopodobny drapieżnik musiał być aktywny i stałocieplny. Ta praca zapoczątkowała tzw. renesans dinozaurów i przywróciła ideę pochodzenia ptaków od dinozaurów – dziś powszechnie przyjętą.
Skorupki jaj znalezione przy jednym z okazów sugerują, że deinonych, podobnie jak spokrewnione owiraptorydy, mógł wysiadywać jaja. Badanie barwników z 2018 roku sugeruje, że jaja były raczej niebieskawe niż białe – to cecha, którą później widzimy u wielu ptaków. Gniazdo było więc mniej gadzie, a bardziej ptasie, niż długo sądzono.
