Morganukodon

Szczeliny w Walii

Morganukodon żył ok. 205–200 mln lat temu, na przełomie triasu i jury. Nazwa oznacza „ząb z Glamorgan”, bo tysiące jego zębów i fragmentów szczęk znaleziono w wypełnionych osadem szczelinach skał wapiennych w południowej Walii, do których wypłukiwało szczątki z okolicznych wysp. Pokrewne gatunki znane są z Chin, Europy i Ameryki Północnej. Był ssakokształtnym – przedstawicielem grupy obejmującej prawdziwe ssaki i ich najbliższych wymarłych krewnych – a nie dinozaurem. To jedno z najwcześniejszych zwierząt tej linii, które znamy tak szczegółowo.

Dwa stawy żuchwy naraz

Morganukodon mierzył ok. 10 cm bez ogona i ważył zapewne ok. 30–90 g. Miał jednocześnie dwa stawy żuchwy: nowy, ssaczy, i stary, gadzi, którego kości później przewędrowały do ucha środkowego, stając się drobnymi kosteczkami, dzięki którym dziś słyszymy. Jego zęby dzieliły się już na siekacze, kły, przedtrzonowce i trzonowce i wymieniały się tylko raz, jak u ssaków. Jadałbyś owady i inne drobne bezkręgowce. Badania mechaniki szczęk sugerują, że specjalizował się w twardszej, chrupiącej zdobyczy, np. chrząszczach, podczas gdy jego sąsiad, kuehneoterium, wybierał owady o miękkim ciele – dwa małe ssakokształtne dzieliły się w ten sposób jadłospisem.

Długie życie na wolnych obrotach

Badanie przyrostów w cemencie zębów z 2020 r. wskazało, że morganukodon mógł żyć nawet ok. 14 lat – znacznie dłużej niż dzisiejsza ryjówka, która dożywa roku–dwóch. Rósł i żył raczej jak gad, z wolniejszym metabolizmem niż współczesne ssaki. Duże oczy, dobry węch i zapewne wąsy czuciowe pomagałyby ci orientować się w ciemności. Zagrożenie stanowiły drobne drapieżne dinozaury i inne łowcy, przez co noc była najbezpieczniejszą porą na aktywność. Młode zapewne wykluwały się z jaj lub rodziły bardzo małe i były karmione mlekiem – ale to wniosek z pokrewieństwa, a nie z bezpośrednich dowodów.