Tyranozaur
W skórze tyranozaura przez całą młodość tyłbyś w zawrotnym tempie, a w dorosłości byłbyś największym drapieżnikiem w okolicy. Ciesz się tym – mało który osobnik dożywał trzydziestki.
Laramidia sprzed 68 milionów lat
Twój dom to Laramidia – zachodnia część Ameryki Północnej, oddzielona od wschodniej płytkim morzem śródlądowym. Jest ciepło, wilgotno, pełno rzek, lasów łęgowych i stad edmontozaurów oraz triceratopsów. Żyjesz w ostatnich dwóch, trzech milionach lat ery dinozaurów; planetoida, która ją zakończy, uderzy około 66 milionów lat temu.
Dorosły osobnik mierzy około 12 metrów od pyska po koniec ogona i waży – według najczęstszych szacunków – 6–9 ton. Słynne krótkie ręce mają około metra długości. Są mocno umięśnione, ale do czego służyły, paleontolodzy wciąż się spierają.
Węch, wzrok i szczęki jak kruszarka
Twój mózg ma wyjątkowo duże opuszki węchowe, więc padlinę i ofiarę wyczuwasz z daleka. Oczy są skierowane do przodu bardziej niż u większości dużych teropodów, co daje dobre widzenie przestrzenne. A zgryz? Modele biomechaniczne mówią o dziesiątkach tysięcy niutonów – dość, by kruszyć kości. Skamieniałe odchody pełne odłamków kości pokazują, że tyranozaury rzeczywiście to robiły.
Badanie z 2023 roku sugeruje, że przy zamkniętym pysku zęby zakrywały wargi, jak u jaszczurek. Odciski skóry dorosłych pokazują drobne łuski; czy młode miały puszyste okrycie, nadal nie wiadomo.
Szybko rośnij, młodo umieraj
Słoje przyrostowe w kościach zdradzają, że w okresie nastoletnim tyranozaur przybierał kilkaset kilogramów rocznie, a pełne rozmiary osiągał po mniej więcej dwudziestu latach. Najstarsze zbadane okazy miały niespełna trzydzieści lub nieco ponad trzydzieści lat. Większość ginęła wcześniej: urazy, infekcje i walki z pobratymcami – w tym ugryzienia w pysk – zostawiły ślady na wielu szkieletach.
Ciekawostka: młode tyranozaury były lżejsze, smuklejsze i szybsze od rodziców, więc zapewne polowały na inne, mniejsze ofiary. Jeden gatunek pełnił w ten sposób kilka ról drapieżnika naraz – zależnie od wieku. Osobne pytanie to tak zwany nanotyran: przez lata spierano się, czy to młody tyranozaur, czy odrębny, mniejszy gatunek, i ten spór wciąż nie jest zamknięty.
