Plateozaur

Europa przed epoką olbrzymów

Plateozaur żył w noryku, piętrze późnego triasu, około 214–204 milionów lat temu, w ciepłym krajobrazie z wyraźną porą suchą, rozciągającym się na terenach dzisiejszych Niemiec, Szwajcarii i Francji. Hermann von Meyer nazwał go w 1837 roku – to jeden z najwcześniej opisanych dinozaurów w historii.

Należy też do najlepiej poznanych: stanowiska takie jak Trossingen w Niemczech czy Frick w Szwajcarii dostarczyły ponad stu szkieletów, wiele z nich kompletnych.

Na dwóch nogach, nie na czterech

Plateozaur był wczesnym zauropodomorfem – dalekim przodkiem brachiozaura i diplodoka – ale wyglądał zupełnie inaczej. Miał 5–10 m długości, długą szyję, niewielką głowę z liściowatymi zębami i mocne tylne nogi. Budowa przedramienia pokazuje, że nie potrafił obrócić dłoni wnętrzem do ziemi, więc nie chodził na czworakach. Ręce z dużym pazurem kciuka służyły do chwytania gałęzi, a może i do obrony.

Zęby pasują do diety głównie roślinnej, choć niektórzy badacze dopuszczają okazjonalne zjedzenie małego zwierzęcia. Szyja z dziesięcioma kręgami pozwalała sięgać po pokarm od samej ziemi aż do kilku metrów w górę. Dzięki temu plateozaur miał dostęp do roślin, których nie dosięgały mniejsze roślinożerce triasu, i mógł korzystać z bogatszego menu niż większość współczesnych mu zwierząt.

Elastyczne dorastanie i pułapka błota

Badania mikrostruktury kości ujawniły coś niezwykłego: dorosłe plateozaury bardzo różniły się rozmiarami – niektóre w pełni dojrzałe osobniki miały ledwie połowę długości innych. Wzrost zależał najwyraźniej od warunków, takich jak pożywienie i klimat, podobnie jak u dzisiejszych gadów, a nie od sztywnego harmonogramu znanego u ptaków i ssaków.

Wiele słynnych szkieletów to prawdopodobnie zwierzęta, które ugrzęzły w miękkim błocie i nie zdołały się wydostać. Mało chwalebny koniec niejednego plateozaurzego życia.