Triceratops

Jeden z ostatnich

Triceratops żył w zachodniej części Ameryki Północnej mniej więcej 68–66 milionów lat temu – w formacjach Hell Creek, Lance i pokrewnych na terenie Montany, Dakot, Wyoming oraz kanadyjskich prerii. To jeden z najczęściej znajdowanych tam dużych dinozaurów, a jego skamieniałości występują aż do warstwy wymierania z końca kredy.

Dorosłe osobniki osiągały około 8–9 m długości i szacunkowo 6–12 ton masy. Sama czaszka mogła przekraczać 2 m – to jedna z największych czaszek jakiegokolwiek zwierzęcia lądowego. Odciski skóry z co najmniej jednego okazu ukazują duże, zaokrąglone łuski, niektóre z wypukłymi guzkami. Najlepiej udokumentowany wygląd triceratopsa to więc łuskowata skóra, a nie pióra czy włókna znane u niektórych innych dinozaurów.

Po co te rogi?

Dwa długie rogi nad oczami, krótki róg na nosie i lita kostna kryza czyniły triceratopsa podobnym do twierdzy. Zagojone rany na czaszkach, pasujące do urazów od zwierania rogów, pokazują, że osobniki walczyły ze sobą, zapewne czołowo, jak dzisiejsze antylopy. Ślady zębów tyranozaura na kościach triceratopsów, w tym na co najmniej jednym zagojonym rogu, dowodzą, że te zwierzęta się spotykały – i że triceratops czasem wychodził z tego cało.

Kryza służyła też zapewne do pokazu wieku i pozycji. W przeciwieństwie do wielu krewnych nie miała dużych otworów.

Maszynka do mielenia i zagadka torozaura

Papuzim dziobem obcinałbyś twarde rośliny, a szeregi tnących zębów – setki, ułożone w baterie zębowe – kroiły je na drobno. Triceratops był jednym z najsprawniejszych przetwórców roślin swoich czasów.

W 2010 roku John Scannella i Jack Horner zasugerowali, że torozaur, podobne zwierzę z dłuższą, dziurawą kryzą, to po prostu w pełni dojrzały triceratops. Pomysł zrobił furorę w mediach, ale późniejsze analizy kształtu czaszek i wzrostu kości przemawiają raczej za odrębnością obu rodzajów. Sprawa nie jest jednak całkiem zamknięta.