Wypławek
Jako wypławek jesteś małym, płaskim robakiem z dwiema plamkami ocznymi, przez które wyglądasz, jakbyś wiecznie zezował. A gdyby ktoś pokroił cię na kawałki, z każdego mógłbyś odrosnąć ty.
Sunąc w cieniu
Wypławki to wolno żyjące płazińce słodkowodne, mierzące zwykle od kilku milimetrów do około 2 centymetrów, które żyją pod kamieniami, liśćmi i kłodami w strumieniach i stawach. Ich proste plamki oczne wyczuwają światło, ale nie tworzą obrazu. Wypławki go unikają – w dzień się chowają, a polują nocą. Suną po dywanie śluzu, napędzane rzęskami na spodzie ciała, tak gładko, że zdają się płynąć. Uszkowate płatki na głowie wielu gatunków są pełne receptorów chemicznych.
Nie masz płuc ani naczyń krwionośnych – tlen po prostu przenika przez twoje cienkie, płaskie ciało. Właśnie dlatego płazińce nie mogą być grube.
Obiad przez brzuch
Twój otwór gębowy leży pośrodku spodu ciała, na końcu umięśnionej rurki zwanej gardzielą, którą wysuwasz na zewnątrz i wysysasz nią pokarm. Wypławki zjadają drobne robaki, skorupiaki, larwy owadów i padlinę. Mięso znajdują szybko po zapachu, dlatego akwaryści i badacze łowią je na kawałek wątróbki. Pokarm trafia do rozgałęzionego jelita, a ponieważ ma ono tylko jeden otwór, resztki wychodzą tą samą drogą, którą weszły. Wypławek może też długo głodować – kurczy się wtedy, zużywając własne tkanki, a po nakarmieniu znów rośnie.
Mistrz regeneracji
Wypławki zawdzięczają sławę regeneracji. Gatunki takie jak Schmidtea mediterranea potrafią odtworzyć całe zwierzę, łącznie z mózgiem, z fragmentu stanowiącego zaledwie około 1/279 ciała – tę liczbę podał Thomas Hunt Morgan w 1898 roku. Umożliwiają to neoblasty, dorosłe komórki macierzyste rozsiane po całym ciele i stanowiące około 20–30% wszystkich komórek. Niektóre bezpłciowe szczepy rozmnażają się po prostu, rozrywając się na pół. Naukowcy badają je, by zrozumieć, jak komórki macierzyste odbudowują tkanki. W naturze wypławek ginie zwykle w pysku ryby, w szczękach chrząszcza wodnego albo gdy wyschnie strumień.
