Stułbia

Prosty myśliwy

Stułbia to słodkowodna krewna meduz i koralowców – polip, który po rozciągnięciu ma zwykle do 1–2 centymetrów długości. Jej ciało to rurka z dwóch warstw komórek: na jednym końcu jest lepka stopa, na drugim otwór gębowy otoczony wieńcem od pięciu do dwunastu czułków. Czułki są uzbrojone w komórki parzydełkowe, które wystrzeliwują maleńkie harpuny z jadem w ofiary – rozwielitki, widłonogi i larwy owadów. Zdobycz trafia do jamy chłonąco-trawiącej, a niestrawione resztki wychodzą tą samą drogą, którą weszły.

Stułbia zielona (Hydra viridissima) zawdzięcza kolor glonom z rodzaju Chlorella, żyjącym w jej komórkach. Dzielą się z nią cukrami w zamian za schronienie.

Przetnij, a odrośnie

W latach 40. XVIII wieku szwajcarski przyrodnik Abraham Trembley ciął stułbie na kawałki i obserwował, jak każdy z nich odrasta w kompletne zwierzę. Niektóre nawet wywinął na lewą stronę. Wyniki zdumiały ówczesnych uczonych i przyczyniły się do narodzin biologii doświadczalnej. Łacińska nazwa Hydra nawiązuje do wielogłowego potwora z mitów greckich, któremu w miejsce ściętej głowy wyrastały nowe. Sekret tkwi w tym, że ciało stułbi składa się w dużej mierze z nieustannie dzielących się komórek macierzystych, a stare komórki są złuszczane na końcach czułków i na stopie.

Być może bez starości

Ponieważ tkanki stułbi nieustannie się odnawiają, w laboratorium nie widać u niej oznak starzenia albo są one znikome. W badaniu opublikowanym w 1998 roku Daniel Martínez obserwował stułbie przez cztery lata i nie zauważył wzrostu śmiertelności z wiekiem, a późniejsze, dłuższe badania to potwierdziły. W naturze życie kończy się jednak wcześnie – w pysku ryby, w paszczy wypławka lub innego drapieżnika albo wtedy, gdy staw zamarznie lub wyschnie. W dobrych warunkach rozmnażasz się przez pączkowanie małych klonów z boku ciała, a jesienią wiele stułbi przechodzi na rozmnażanie płciowe i zostawia odporne jaja, które przetrwają zimę.