Pałeczka okrężnicy
Jako pałeczka okrężnicy budzisz się w ciepłym, ciemnym i zatłoczonym jelicie, a całe życie spędzasz na dzieleniu się na pół. Większość twoich krewnych to nieszkodliwi lokatorzy – tylko nieliczni sprawiają, że ludzie myją ręce.
Pałeczka w jelicie
Escherichia coli to bakteria w kształcie pałeczki, długa na około 2 mikrometry – w jednym milimetrze zmieściłoby się ich pięćset. Mieszka w jelicie grubym ludzi i innych stałocieplnych zwierząt. Nie jest tam najliczniejsza, bo przeważają bakterie beztlenowe, ale za to bardzo elastyczna: oddycha tlenem, gdy jest dostępny, a bez niego fermentuje cukry. Dzięki temu jako jedna z pierwszych zasiedla jelita noworodka.
Poruszasz się za pomocą wici i kierujesz prostą zasadą: płyń prosto, dopóki jest coraz lepiej, a gdy robi się gorzej – zakręć się losowo i spróbuj w innym kierunku. Bez mózgu działa to zaskakująco dobrze. Pod mikroskopem elektronowym widać też setki krótkich, włosowatych fimbrii, którymi przyczepiasz się do ścian jelita i do siebie nawzajem.
Dobry sąsiad, czasem czarny charakter
Większość szczepów jest nieszkodliwa, a nawet pożyteczna: wytwarza witaminę K2 i zajmuje miejsce groźniejszym drobnoustrojom. Niewielka część zdobyła jednak dodatkowe geny chorobotwórcze. Szczepy produkujące toksynę Shiga, np. O157:H7, mogą wywołać krwawą biegunkę – najczęściej po zjedzeniu niedosmażonej mielonej wołowiny, surowego mleka lub skażonych warzyw. Inne szczepy są najczęstszą przyczyną zakażeń układu moczowego. Przed większością zachorowań chroni dokładna obróbka termiczna, czysta woda i mycie rąk.
Koń roboczy biologii
Twoich potomków czeka wielka kariera. Szczep K-12, wyizolowany od pacjenta w 1922 roku, stał się podstawowym organizmem biologii molekularnej – pomógł zrozumieć, jak geny są włączane i wyłączane oraz jak kopiuje się DNA. Od 1982 roku zmodyfikowane E. coli produkują ludzką insulinę dla diabetyków. W idealnych warunkach dzielisz się mniej więcej co 20 minut, więc teoretycznie jedna komórka mogłaby przez noc dać miliardy potomków. W praktyce jedzenie kończy się dużo wcześniej, a większość komórek ginie z głodu, zjedzona przez pierwotniaki albo wypłukana z organizmu.
