Helikoprion
Jako helikoprion nosiłbyś w pysku piłę tarczową: spiralę zębów w żuchwie, która stale rosła, a najstarsze zęby zwijały się do jej środka.
Spirala zębów
Przez ponad sto lat helikopriona znano niemal wyłącznie z zębowych spiral – płaskich zwojów ząbkowanych zębów o średnicy do około 50 cm. Nowe zęby powstawały na zewnętrznym końcu, a starsze i mniejsze przesuwały się do środka i zwijały. Dawne rekonstrukcje umieszczały spiralę na pysku, w gardle, na ogonie, a nawet jako płetwę grzbietową.
W 2013 roku tomografia komputerowa okazu z Idaho pokazała, że spirala siedziała w żuchwie, wypełniając jej środek, a górna szczęka była w dużej mierze bezzębna. To samo badanie potwierdziło, że helikoprion nie był prawdziwym rekinem, lecz eugeneodontem, krewnym dzisiejszych chimer. Długo była to jedna z największych zagadek paleontologii.
Jak byś jadł
Przy zamykaniu pyska spirala obracała się lekko do tyłu przez ciało ofiary, tnąc je i wciągając do środka. Sugeruje to miękkie ofiary, np. głowonogi przypominające kałamarnice, pospolite w permskich morzach. Szacunki długości ciała bardzo się różnią; według niektórych duże osobniki mogły mieć około 5–8 m, ale to nadal niepewne, bo chrzęstny szkielet rzadko się zachowuje.
Pływałbyś raczej w otwartym oceanie niż przy rafach, być może na sporej głębokości. Ponieważ dokładny kształt ciała nie jest znany, naukowcy zwykle przedstawiają cię jako opływowego pływaka przypominającego rekina. Pewne jest tylko, że gdy ktoś zajrzałby ci w paszczę, zapamiętałby to na długo.
Skamieniałość z całego świata
Helikoprion żył około 290–270 milionów lat temu, we wczesnym permie. Zębowe spirale znaleziono w Stanach Zjednoczonych, Rosji, Japonii, Australii i innych miejscach, a wiele najlepszych pochodzi z formacji Phosphoria w Idaho. Nazwę nadał mu rosyjski geolog Aleksandr Karpinski w 1899 roku. Nazwa helikoprion znaczy „spiralna piła”. Dziś jego spirale zębów należą do najbardziej rozpoznawalnych skamieniałości paleozoiku.
