Dunkleosteus
Jako dunkleosteus patrolowałbyś późnodewońskie morza w kostnym hełmie, tnąc ofiary ostrzami szczęk, które same ostrzyły się przy każdym ugryzieniu.
Ryba w płytowej zbroi
Dunkleosteus należał do plakodermów, wymarłej grupy ryb pancernych. Głowę i przód ciała okrywały grube, połączone stawowo płyty kostne, a reszta ciała była z chrząstki i tkanek miękkich, które rzadko się zachowywały. Dlatego szacunki wielkości mocno się różnią. Dawne 6–10 m nowsze badania skorygowały do bardziej krępego zwierzęcia o długości około 3,4 m i masie rzędu tony.
Nie miałbyś prawdziwych zębów. Ich rolę pełniły krawędzie kości szczęk, tworzące ostre, tnące płyty, które przy gryzieniu ścierały się o siebie i dzięki temu pozostawały ostre. Pancerz chronił głowę i skrzela, ale ciężka zbroja z przodu oznaczała, że nie byłbyś mistrzem długich pościgów – raczej krótkich, gwałtownych zrywów.
Ugryzienie
Staw między pancerzem głowy a pancerzem tułowia pozwalał unieść czaszkę, podczas gdy żuchwa opadała, więc pysk otwierał się błyskawicznie. Modele biomechaniczne wskazują, że powstawało przy tym zasysanie wciągające ofiarę, a zaraz potem następował potężny zacisk zdolny przeciąć inne opancerzone ryby. Znaleziska zwróconych grudek kości przy szczątkach dunkleosteusa sugerują, że niestrawne kawałki bywały wypluwane.
Zagrożeniem mogli być też pobratymcy: niektóre okazy noszą rany pasujące do ugryzień dunkleosteusa.
Gdzie cię szukać
Żyłbyś około 382–358 milionów lat temu, w późnym dewonie. Najlepsze skamieniałości pochodzą z łupków Cleveland w Ohio, osadzonych w ciepłym, płytkim morzu pokrywającym wtedy dużą część Ameryki Północnej; szczątki znane są również z Maroka i innych miejsc. Plakodermy zniknęły pod koniec dewonu, a dunkleosteus razem z nimi.
Życie nie składałoby się wyłącznie z gryzienia. Jak inne duże ryby, rósłbyś powoli od niewielkiego narybku. Młode osobniki żyły prawdopodobnie w płytszych wodach i miały znacznie więcej wrogów niż dorosłe – niejeden przyszły olbrzym kończył jako przekąska innej ryby pancernej.
