Artropleura

Największy lądowy stawonóg

Artropleura była olbrzymim wijem, krewną krocionogów. Największe osobniki osiągały szacunkowo 2,6 m długości i około 50 cm szerokości. Ciało składało się z kilkudziesięciu segmentów, z których każdy był osłonięty szerokimi płytkami i niósł pary odnóży. Długo nie znano głowy; kompletne okazy młodych osobników z Francji, opisane w 2024 roku, pokazały głowę z cechami zarówno krocionogów, jak i pareczników, w tym oczy na słupkach. Pancerz z szerokich płyt był płaski i niski, dzięki czemu ciało dobrze trzymało się podłoża. Przy takich rozmiarach linienie musiało być długim i ryzykownym procesem.

Jadłospis

Mimo rozmiarów nic nie wskazuje na to, że artropleura była groźnym drapieżnikiem. Szczątki roślin i zarodniki znalezione przy skamieniałościach sugerują, że jadła gnijącą roślinność, nasiona lub paprocie, jak wiele dzisiejszych krocionogów. Niektórzy badacze dopuszczają, że zjadała też drobne zwierzęta, ale obraz roślinożercy jest powszechniej przyjmowany.

Same rozmiary chroniłyby cię przed większością zagrożeń. Największymi drapieżnikami lądowymi były wtedy wczesne płazy i gady, a niewiele z nich mogło poradzić sobie z dorosłą artropleurą. Z kilkudziesięcioma parami nóg poruszającymi się falowo byłbyś raczej wytrwałym piechurem niż sprinterem, przemierzającym otwarte przestrzenie między kępami drzew. Ślady pokazują, że artropleury omijały przeszkody i czasem przechodziły przez płytką wodę.

Tropy w lesie węglowym

Artropleura żyła około 345–290 milionów lat temu, od karbonu po wczesny perm, na obszarach dzisiejszej Ameryki Północnej i Europy. Tropy szerokie nawet na około 50 cm, z równoległymi rzędami odcisków nóg, znaleziono m.in. w Szkocji, Anglii i Nowej Szkocji. Duży okaz znaleziony w 2018 roku na plaży w Northumberland w Anglii uważa się za wylinkę. Zniknęła, gdy ciepłe, wilgotne lasy węglowe rozpadły się na suchsze krajobrazy.