Celofyz
Celofyz był jednym z pierwszych dinozaurów, którym się powiodło – nie wielkością, lecz liczebnością. Lekki, szybki łowca triasu, tak pospolity, jak chudy.
Triasowy południowy zachód
Żyjesz w późnym triasie, około 210 milionów lat temu, na terenie dzisiejszego Nowego Meksyku. Kontynenty wciąż tworzą Pangeę, klimat jest gorący i wyraźnie sezonowy, a rzeki płyną wśród drzew iglastych i paproci. Dinozaury jeszcze tu nie rządzą: największymi drapieżnikami są gady z linii krokodyli, jak fitozaury i rauizuchy.
Mierzysz około 3 metrów, ale ważysz szacunkowo zaledwie 15–25 kilogramów. Masz długą szyję, wąski pysk pełen drobnych, ząbkowanych zębów i puste w środku kości – stąd nazwa, oznaczająca „pustą formę”. Duże oczy wskazują na dobry wzrok; polowałeś zapewne na drobne gady, owady i ryby. Wśród szkieletów występują dwa typy budowy – masywniejszy i smuklejszy – które część badaczy interpretuje jako samce i samice, choć tego nie udowodniono. Być może różnice wynikają po prostu z wieku albo zmienności osobniczej.
Śmierć w Ghost Ranch
W 1947 roku zespół Edwina Colberta zaczął wydobywać w Ghost Ranch kamieniołom kryjący setki szkieletów celofyzów, od młodych po dorosłe, leżących jeden na drugim. Zwierzęta zginęły najpewniej razem i zostały zasypane przez powódź – być może wcześniej zebrały się przy wysychającej wodzie podczas suszy.
Przez dziesięciolecia twierdzono, że niektóre szkielety mają w brzuchu zjedzone młode własnego gatunku. Ponowna analiza z 2006 roku wykazała, że rzekome młode to głównie mały krewny krokodyli, Hesperosuchus, więc historię o kanibalizmie uznaje się dziś za niepotwierdzoną. Tak liczne masowe pochówki są rzadkie i dają wyjątkowo wyraźny obraz tego, jak jeden gatunek dinozaura różnił się wielkością i budową ciała.
Na orbitę
W 1998 roku czaszka celofyza z Carnegie Museum poleciała promem Endeavour na stację kosmiczną Mir – jako drugi dinozaur w kosmosie. Na Ziemi jest oficjalną skamieniałością stanu Nowy Meksyk.
