Toksoplazma

Kocie powiązania

Toksoplazma to jednokomórkowy pasożyt opisany po raz pierwszy w 1908 roku u północnoafrykańskiego gryzonia gundii, od którego wzięła się nazwa gatunkowa. Żywicielami ostatecznymi są koty, zarówno dzikie, jak i domowe. W kocim jelicie pasożyt rozmnaża się płciowo, a kot przez jeden do trzech tygodni wydala z kałem miliony odpornych oocyst – zwykle tylko raz w życiu. Po co najmniej dobie w glebie lub żwirku oocysty stają się zakaźne i mogą przetrwać wiele miesięcy.

Myszy, ptaki, owce, świnie i ludzie zostają żywicielami pośrednimi, gdy połkną oocysty z ziemi, wody albo nieumytych warzyw lub zjedzą niedogotowane mięso zawierające cysty tkankowe.

Życie w człowieku

Zakażenie przeszła duża część ludzkości – szacunki mówią często o jednej czwartej do jednej trzeciej, przy czym różnice między krajami są ogromne. U zdrowych osób przebiega zwykle niezauważenie albo jak lekka grypa. Potem pasożyt osiada w wolno rosnących cystach w mięśniach i mózgu, a układ odpornościowy trzyma go w ryzach do końca życia. Toksoplazmoza ma większe znaczenie w dwóch sytuacjach: przy pierwszym zakażeniu w czasie ciąży, które może zaszkodzić płodowi, i przy ciężko osłabionej odporności, gdy uśpione cysty mogą się uaktywnić. Obie da się leczyć, a w wielu krajach, także w Polsce, kobiety w ciąży wykonuje się badania przesiewowe.

Mysz, która przestała się bać

Zakażone gryzonie w badaniach laboratoryjnych mniej boją się zapachu kota, co ułatwia pasożytowi dotarcie do kolejnego kota. To jeden z najbardziej znanych przykładów pasożyta, który zdaje się zmieniać zachowanie żywiciela. Doniesienia o wpływie na osobowość ludzi są znacznie mniej pewne i wciąż budzą spory. Twój cykl przerywają proste nawyki: dokładne gotowanie mięsa, mycie warzyw, rękawice przy pracy w ogrodzie i codzienna wymiana żwirku, bo świeże oocysty nie są jeszcze zakaźne. Kobietom w ciąży często radzi się, by żwirek zmieniał ktoś inny.