Wrotka
Jako wrotka jesteś pełnoprawnym zwierzęciem – z mózgiem, jelitem i mięśniami – upchniętym w ciele mniejszym od ziarenka soli, z koroną rzęsek, która wygląda jak obracające się koło.
Zwierzę z kołem
Wrotki to mikroskopijne zwierzęta, zwykle długości 0,1–0,5 milimetra, żyjące w stawach, kałużach, mokrym mchu i wodzie glebowej na całym świecie; opisano ich około 2000 gatunków. Mimo rozmiarów mają około tysiąca komórek, prosty mózg, mięśnie, żołądek i wyjątkową szczękę zwaną mastaksem, która miele pokarm. Na głowie noszą koronę – wieniec rzęsek, których ruch przypomina obracające się koła. Pierwsi badacze mikroświata, w tym Antoni van Leeuwenhoek, opisywali te „zwierzątka z kółkami” około 1700 roku.
Twoja korona wytwarza prąd wody, który wciąga do ust bakterie, glony i drobiny materii organicznej. Wiele gatunków przyczepia się podczas jedzenia lepką stopą, a niektóre pełzają jak pijawki.
Rodzina bez samców
Wrotki bdelloidalne są sławne wśród biologów, bo nigdy nie znaleziono u nich samców. Wszystko wskazuje na to, że od dziesiątek milionów lat rozmnażają się bezpłciowo – samice składają jaja, z których wylęgają się córki. Częściowo nadrabiają to przejmowaniem obcych genów: zauważalna część ich genów pochodzi najwyraźniej od bakterii, grzybów i roślin. Inne wrotki, jednojajnikowe, też rozmnażają się głównie bezpłciowo, ale gdy zmieniają się warunki, wytwarzają małe, krótko żyjące samce, a po zapłodnieniu powstają odporne jaja przetrwalnikowe.
Wysychanie, mróz, czekanie
Wrotki bdelloidalne mogą całkowicie wyschnąć i ożyć, gdy wróci woda – czasem po latach. W 2021 roku rosyjscy badacze ożywili wrotki z syberyjskiej wiecznej zmarzliny, datowanej metodą radiowęglową na około 24 tysiące lat. Zwykłe aktywne życie jest jednak krótkie – często trwa od tygodnia do kilku tygodni – i pełne drapieżników, takich jak drobne skorupiaki, larwy owadów i inne wrotki. Same wrotki są ważnym pokarmem narybku, a farmy akwakultury hodują je w ogromnych ilościach.
