Ichtiozaur

Gad, który został delfinem

Ichtiozaur zamieszkiwał płytkie morza zalewające większą część Europy we wczesnej jurze, ok. 200–190 mln lat temu. Był gadem morskim, a nie dinozaurem. Jego przodkowie opuścili ląd we wczesnym triasie, a w jurze ichtiozaury wyglądały już niemal jak delfiny: opływowy tułów, kończyny przekształcone w płetwy, płetwa grzbietowa i półksiężycowata płetwa ogonowa. Sam rodzaj Ichthyosaurus nie był olbrzymem – dorosłe osobniki miały zwykle 1,5–3 m długości.

Wielkie oczy i kałamarnice

Duże oczy, usztywnione pierścieniem kostnych płytek, pomagały polować w półmroku, a długie, wąskie szczęki z rzędami stożkowatych zębów chwytały śliską zdobycz. Zachowane treści żołądków i koprolity, czyli skamieniałe odchody, z okolic Lyme Regis zawierają łuski ryb i haczyki z ramion belemnitów – głowonogów podobnych do kałamarnic. Jadałbyś więc ryby i „kalmary”, łykane w całości.

Jako zwierzę oddychające powietrzem regularnie wynurzałbyś się po oddech. U pokrewnych ichtiozaurów zachowały się nawet ślady tkanki tłuszczowej i ciemnego pigmentu skóry – przesłanki, że mogły być stałocieplne.

Poród na pełnym morzu

Ichtiozaury nie mogły wypełznąć na brzeg, by złożyć jaja. Skamieniałe samice z zarodkami w ciele – niektóre uchwycone w trakcie porodu – dowodzą, że rodziły żywe młode, często ogonem naprzód, jak walenie. Od pierwszej chwili musiałbyś pływać i unikać większych ichtiozaurów oraz plezjozaurów.

Rodzeństwo Anningów

Ichtiozaury należały do pierwszych kopalnych gadów zbadanych naukowo. Na początku lat 10. XIX wieku Joseph i Mary Anningowie wydobyli z osypujących się klifów Lyme Regis w hrabstwie Dorset wielką czaszkę i szkielet ichtiozaura. Mary stała się jedną z najważniejszych kolekcjonerek skamieniałości XIX wieku, choć jako kobieta z ubogiej rodziny za życia nie doczekała się należnego uznania. Wiele jej znalezisk trafiło do kolekcji pod nazwiskami zamożnych nabywców. Dziś Mary Anning jest uznawana za pionierkę paleontologii, a klify Dorset należą do światowego dziedzictwa UNESCO.