Dżdżownica
Jako dżdżownica przegryzałabyś się przez ciemność, oddychała skórą i całe życie po cichu przebudowywała ziemię pod cudzymi stopami.
Bez oczu, płuc i kości
Dżdżownica ziemna (Lumbricus terrestris) zamieszkuje gleby łąk, ogrodów, pól i lasów w całej Europie, a człowiek rozwlókł ją po całym świecie. Dorosłe osobniki mają zwykle 15–25 cm, czasem więcej. Nie masz oczu, ale komórki światłoczułe w skórze ostrzegają cię, gdy jesteś niebezpiecznie odsłonięta. Nie masz też płuc: tlen przenika przez wilgotną skórę, dlatego musisz unikać przesuszenia, a podczas ulewy, gdy woda zalewa norę, wychodzisz na powierzchnię.
Twoje ciało to łańcuch ponad stu segmentów, każdy z drobnymi szczecinkami, które zapierają się o ściany korytarza. Krew pompuje pięć par łuków aortalnych, nazywanych popularnie sercami.
Nocna zmiana na powierzchni
Dżdżownica ziemna kopie głębokie, pionowe korytarze – czasem na ponad dwa metry. Nocą wysuwałabyś się do wylotu, chwytała opadłe liście i wciągała je do nory, gdzie miękną, zanim je zjesz. Połykasz też glebę, trawiąc materię organiczną i zostawiając odchody, tzw. koprolity, bogatsze w przyswajalne składniki od otaczającej ziemi. Twoje korytarze napowietrzają glebę i pomagają wodzie wsiąkać w głąb.
Karol Darwin badał tę pracę przez dziesięciolecia. Jego ostatnia książka, wydana w 1881 roku, dotyczyła dżdżownic i powstawania gleby. Uznał, że stopniowo zakopują one kamienie i dawne ruiny, przerzucając ogromne ilości ziemi.
Miłość, kokony i wrogowie
Jesteś obojnakiem, ale partner i tak jest potrzebny. Dwie dżdżownice układają się obok siebie i wymieniają nasienie, a potem siodełko – zgrubiała obrączka z przodu ciała – wydziela kokon, który zsuwa się przez głowę i zawiera jaja. Wrogów masz mnóstwo: krety, które gromadzą sparaliżowane dżdżownice w spiżarniach, kosy, drozdy, lisy, borsuki i mewy podążające za pługiem. Na wolności większość żyje rok lub dwa, choć w hodowli zdarzały się osobniki kilkuletnie.
