Iguanodon

Pionier paleontologii

Gideon Mantell nazwał iguanodona w 1825 roku na podstawie zębów znalezionych w hrabstwie Sussex w Anglii; przypominały mu zęby legwana. To drugi w historii nazwany dinozaur, po megalozaurze. Wczesne rekonstrukcje przedstawiały czworonożnego gada podobnego do nosorożca, z kolcem z kciuka umieszczonym na nosie.

Wszystko zmieniło się w 1878 roku, gdy górnicy w Bernissart w Belgii natrafili ponad 300 m pod ziemią na dziesiątki kompletnych szkieletów. Badający je Louis Dollo wykazał, że kolec należy do kciuka.

Niezwykła dłoń

Iguanodon bernissartensis mierzył około 9–11 m i ważył szacunkowo 3–5 ton. Jego dłoń łączyła stożkowaty kolec na kciuku – być może do obrony, rozłupywania pokarmu albo walk z rywalami – z trzema kopytkowatymi palcami środkowymi, dźwigającymi ciężar ciała, i ruchliwym piątym palcem zdolnym do chwytania. Dorosłe osobniki prawdopodobnie sporo czasu spędzały na czworakach, ale potrafiły stanąć na tylnych nogach.

Zamiast wyprostowanej, kangurzej postawy znanej ze starych ekspozycji muzealnych współczesne rekonstrukcje pokazują niemal poziomy grzbiet i sztywny ogon uniesiony nad ziemią. Iguanodon przyczynił się też do powstania samego słowa „dinozaur”. Gdy Richard Owen wprowadził ten termin w 1842 roku, był to jeden z zaledwie trzech rodzajów, które połączył w nową grupę – obok megalozaura i hyleozaura. Rzeźby iguanodona w londyńskim Crystal Palace Park z 1854 roku stoją do dziś, z kolcem na nosie.

Życie na równinach wealdu

Iguanodon żył w Europie około 126–122 milionów lat temu na rozległych równinach zalewowych poprzecinanych rzekami. Jadłbyś skrzypy, paprocie i drzewa iglaste, obcinane bezzębnym dziobem i przeżuwane szeregami liściowatych zębów policzkowych. Znalezisko z Bernissart sugeruje, że iguanodony żyły – a czasem ginęły – w grupach, choć spór dotyczy tego, czy szkielety nagromadziły się jednocześnie, czy stopniowo.